محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1807
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
رعيّت دارند كه اين رعايا به منزلهء مملوك هستند و خريد و فروش مىشوند و فى الواقع اعليحضرت امپراطور روس جمعيّتى كه مشتمل بر چهل و يك كرور و دويست و پنجاه هزار نفر بود آزاد كرد كه در حقيقت رعاياى مملوك به حكم امپراطور آزاد شدند . ( سود ) - به واسطهء يانقين سختى قسمت عمده از پايتخت مىسوزد . ( سويس ) - افتتاح راهآهن از ژنو « 2 » به نوآن . ( عثمانى ) - خيال اتحاد ايالتين والاشى و ملداوى ( افلاق بغدان ) در تحت يك حكومت چون از براى اقتدار روس در اين نواحى بيشتر مفيد بود دولت عثمانى قبول ننمود به اين واسطه باز ما بين روس و عثمانى نزديك به ترك مراوده شد - لهذا مجلس شوراى مجدّدى در پاريس از مأمورين جميع دول منعقد گرديد بعضى قرارهاى جديد در عمل اتحاد افلاق بغدان و قراداغ عثمانى و بعضى جاها گذاشته شد - سيرهانرى بلور به سفارت انگليس در دربار عثمانى به جاى لرد ريكليف برقرار شد - فوت رشيد پاشا فجأتا - شورش سخت در ايالت هرزگوين و منتنگرو در بسنى - فتوحات عمر پاشا با اعراب بدوى در حوالى بغداد - باريدن باران سخت در شامات و خرابى رسانيدن - در جزيرهء كاندى به جهت زيادى ماليات اهالى شوريدند مسلمانها عيسوى زيادى در اين جزيره به قتل رسانيدند - در بندر جدّه فرنگى زياد به قتل رسيد . منجمله قونسولهاى انگليس و فرانسه بودند - كشتيهاى جنگى دولتين فرانسه و انگليس به ضرب گلولهء نارنجك خرابى زيادى به جدّه وارد مىآورند - دولت عثمانى جمعى را به جهت تحقيق اين فقره مأمور به جدّه نموده ده نفر از مقصّرين را كه محرّك مردم بودند در اين قتل و نهب به دست آورده مىكشند - ايجاد مجلس وكلاى ملّت در بلگراد و سروستان - وكلاى ملّت اين ايالت عزل قارازارش ژويش را طالبند كه از طرف دولت عثمانى والى بوده و نصب ابرنويچ - وليعهد مصر احمد پاشا پسر ابراهيم پاشا در نيل غرق شده هلاك مىشود - در تونس ايجاد يك بانك - ايجاد اوّل راهآهن در خاك عثمانى از ازمير به ايدن . ( فرانسه ) - جمعى از اهالى ايطاليا كه رئيس آنها ارسينى نام بود
--> ( 2 ) . متن : ژانو .